شش خطی 47
سختی، تنگنا، فرسودگی (Kun)

واژه‌شناسی و مفهوم کلیدی:

«کون Kun» به معنی سختی و دشواری است. ایده‌نگار آن تصویر درختی است که در یک فضای بسته قرار گرفته و محصور شده است. نماد شش‌خطی پیشین رویش گیاه(چوب) از زیر زمین بود. ایده‌نگار این شش‌خطی نشان می‌دهد این درخت محبوس شده است و مسیر رشد دیگر باز و گشوده نیست. پیش از دودمان جو، این ایده‌نگار با نماد «چوب» به همراه «نشانه توقف» نمایش داده می‌شد که به وضوح حاکی از توقف رشد درخت بود.فرد به واسطه‌ی شرایط ذهنی، عدم حمایت بیرونی تحت فشار قرار گرفته و خسته شده است. او باید اتکای به دیگران را کنار بگذارد، چشم‌امید به پشتیبانی بیرونی نداشته باشد، نیروی خود را از «منبع بی‌پایان» درونی تأمین کند و خالق سرنوشت خود شود.

ساختارشناسی: آب در پایین، دریاچه در بالا

«آب زیر دریاچه» خالی شدن تدریجی آب و نیروی حیاتی دریاچه را نشان می‌دهد که خستگی، فرسودگی و رویارویی با شرایط دشوار را نسان می‌دهد.در این ساختار ذهنی را می‌بینیم که عمیقاً اسیر هوس‌ها و باورهای نادرست (آب در پایین) است و می‌خواهد لذت و شادی را از منابع بیرونی دریافت کند، از این رو چشم به حمایت دیگران دوخته است (دریاچه در بالا). در واقع، چنین شخصی خود ناآگاهانه این سختی‌ها و تنگناها را ایجاد کرده و نیروی خود را تحلیل می‌برد. اما این شرایط به خودی خود یک فرصت است—فرصتی برای درک نگاه غلط پیشین و پیامدهای آن، تا از وابستگی‌ها رها شده، قدرت درونی‌اش را افزایش داده و اتکای به منبع بی‌پایان درونی را در وجود خویش نهادینه کند.
مولوی این حقیقت را اینگونه بیان می‌کند:
«این جفای خلق با تو در جهان / گر بدانی گنج زر آمد نهان
خلق را با تو چنین بدخو کنند / تا تو را ناچار رو آن سو کنند
...
ای جفاات به ز عهد وافیان / هم ز داد توست شهد وافیان»

ویژگی‌های روانی-عملکردی:

اگر فرد در این شرایط بتواند نگاه توحیدی را حفظ کند و صادق، خودبسنده و متعادل باقی بماند می‌تواند سربلند و موفق از این شرایط عبور کند. این پایداری مستلزم آن است که فرد چشم به خداوند داشته باشد نه پشتیبانی دیگران، بر توانمندی‌های خود تمرکز کند و با فروتنی به تلاش صادقانه ادامه دهد.اما همه اینگونه نیستند؛ کسانی که ضعیف و نامتعادل باشند شرایط سختی را تجربه می‌کنند. برخی دچار اندوه فراوان، احساس قربانی بودن و انفعال می‌شوند و برخی دیگر با زور زدن‌های نابجا و نامتعادل رنج و سختی بیشتری برای خود ایجاد می‌کنند.باید توجه داشت که این تنگنا و فرسودگی می‌تواند در قالب هر نوع کمبود انرژی یا شرایط نامساعد بیرونی مانند رفتار نامناسب دیگران، خستگی زیاد، کمبودهای مالی و ... تجربه شود.